ਨੇਟ ਬੇਅਰ
ਅਨੁਵਾਦ: ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਮਹਿਮੂਦਪੁਰ
ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕੁਲ ਆਲਮ ਦੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਉੱਪਰ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜੀ ਧੌਂਸ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਦਿਖਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇਟ ਵੇਅਰ ਨੇ ਇਸ ਪੱਖ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। -ਸੰਪਾਦਕ॥
ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਇਸ ਵੀਰਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਸਲਵਾਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਹੋਵੇਗਾ।
ਫੀਫਾ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਸੋਮਾਲੀ ਰੈਫਰੀ ਓਮਰ ਆਰਟਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਰੈਫਰੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਪਾਸਪੋਰਟ ਉੱਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਮਿਆਮੀ ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਈਰਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਤੋਂ ਮੈਕਸੀਕੋ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਇਹ ਵੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਖਿਡਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮੈਚਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਣ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਸ਼ਰਤ ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਟਿਕਟ ਵੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸਟੇਡੀਅਮਾਂ ਵਿਚ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਹਮਾਇਤੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਰਾਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੇ ਉਪ-ਕਪਤਾਨ ਅਯਮਾਨ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਓ’ਹੇਅਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ’ਤੇ ਸੱਤ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤਲਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਇਰਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸੈਨੇਗਲ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਵੀ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਰਮੀਨਲ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੱਨਵੇਅ ’ਤੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਲੁਹਾ ਕੇ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਗਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਵੀ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਆਈਕਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਦੋਸਤਾਨਾ ਮੈਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਸ ‘ਤੋਂ ਉੱਤਰਦੇ ਹੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਗਈ।
ਮੋਰੱਕੋ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਮਾਇਤੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 90 ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਹੁਤੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਰਨ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ’ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰੂਸ 2018, ਕਤਰ 2022 ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੋਟਲਾਂ ਦੀ ਨਾ-ਵਾਪਸੀਯੋਗ ਬੁਕਿੰਗਾਂ ’ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਡਾਲਰ ਗੁਆ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨਾਹੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਰੱਕੋ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਜ਼ਕਾਰੀਆ ਅਲ ਔਹਦੀ, ਜੋ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਵੀ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋਖ਼ਮ ਮੰਨਿਆ ਸੀ—ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ‘ਸ਼ੱਕੀ’ ਮੰਨੀ ਗਈ ਸੀ।
ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਵੀਜ਼ਾ ਮਿਲਣ ਵਿਚ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੁਲਕ ਦੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਮੂਰਖ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।’ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਵੀ ਟੀਮ ਦੇ ਚਾਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਵੀਜ਼ੇ ਲਟਕਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੋਰਟਸ ਪ੍ਰੈੱਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਵੀਜ਼ੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਤੁਲਨਾ 1936 ਦੇ ਨਾਜ਼ੀ ਓਲੰਪਿਕ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿਚ 1936 ਦੇ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਨਾਲ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਹੈ। 1936 ਤੱਕ ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਮੁਲਕ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਜੇ ਕੋਈ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਟਵਿੱਟਰ ’ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕੇ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਾਠਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਵਿਅੰਗਮਈ ਟਿੱਪਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਵਹਿਸ਼ਤ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਗੱਲ ਕਹਿਣਾ ਹੈ।
ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਮੁਲਕ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਅਗਵਾ, ਇੱਕ ਮੁਲਕ ਦੇ ਮੁਖੀ (ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ) ਦਾ ਕਤਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਮੁਲਕ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਾਮਰਾਜ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਗਾਜ਼ਾ ਦਾ ਸਰਬਨਾਸ਼, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਤ-ਪਨਾਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਮੋਹਰਾ ਅਮਰੀਕੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ ਅੰਜਾਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਹਾਂ, ਇਹ ਤਰਕ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਗੋਰੀ ਨਸਲ ਨੂੰ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜ ਜਿਸ ਨੇ ਈਰਾਨ, ਹੈਤੀ, ਸੈਨੇਗਲ ਅਤੇ ਆਈਵਰੀ ਕੋਸਟ ਸਮੇਤ ਕਈ ਗਲੋਬਲ ਸਾਊਥ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਜਿਸ ਕੋਲ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੈਂਪਨੁਮਾ ਤਸੀਹਾ ਕੇਂਦਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਨਿਜ਼ਾਮ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਗੋਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਸਲਵਾਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਹੁ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖੇਡ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ’ਚ ਉਸ ਦੇ ਕਥਿਤ ਅਪਰਾਧਾਂ ਉੱਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਤਰ, ਰੂਸ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਕੇ ਦੇਖੋ। ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਘਾਣ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਾਬਰ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਖ਼ਾਸ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦੂਕ ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦ ਸੰਪਾਦਕੀ ਲੇਖ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਮੁਲਕ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਲੇਖਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਪਖੰਡ ਉਦਾਰਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਬੇਮੁੱਲੇ ਹੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਬੂਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਖਿਡਾਰੀ—ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣਾ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਭੁਗਤਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਅਸਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣਾ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਔਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਾਕਮਾਂ ਅਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਪਰ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਹੋਵੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦਰਅਸਲ ਸਾਮਰਾਜੀ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਤਰ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਸਮਲਿੰਗੀ-ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਉਸ ਹਾਲਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗੰਭੀਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੇਖਕ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਤਲੇਆਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਫ਼ਲਸਤੀਨੀ ‘ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਰਾਪੇ ਹੋਏ ਲੋਕ’ ਹਨ—ਅਜਿਹੀ ਆਬਾਦੀ ਜੋ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ’ਚ ਤਕਰੀਬਨ ਗੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਮਰਾਜੀ ਤਾਕਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤੇ ਅੰਜਾਮ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
2017 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਉਠੀਆਂ ਸਨ, ਤਦ ਫੀਫਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਿਆਨੀ ਇਨਫੈਂਟੀਨੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ:
‘ਕੋਈ ਵੀ ਟੀਮ, ਉਸ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। ਲੋੜਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੋਣਗੀਆਂ।’
ਪਰ ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਫੀਫਾ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰੈਫਰੀਆਂ ਅਤੇ ਟੀਮ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਖ਼ਲੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਇਨਫੈਂਟੀਨੋ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਸਲੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਮੁਲਕ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹਨ।
ਨਾ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਨਿੰਦਾ। ਸਿਰਫ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦੰਡ-ਮੁਕਤੀ।
ਫੀਫਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਤੋਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਸੁਚਾਰੂ ਸੰਚਾਲਨ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨੇ ਫੀਫਾ ਦੀ ਮੰਗ ’ਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਮੈਜ਼ਰਜ਼ ਐਕਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਸੰਸਦ ਨੇ 2013 ਵਿਚ ਜਨਰਲ ਲਾਅ ਆਫ਼ ਦ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਨਾਂ ਦਾ 900 ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਪਰਾਧਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੀਜ਼ਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਚਾਹੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦੇਵੇ—ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਫੀਫਾ ਦੇ ਰੈਫਰੀਆਂ ਅਤੇ ਟੀਮ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ।
ਲੇਖਕ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨਫੈਂਟੀਨੋ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਦੰਡ-ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਗੋਰੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਰਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਉੱਤਮ ਵੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਮਰਾਜ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ—ਕੰਨੀ ਦੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਉਲਟ—ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਇਜ਼ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਭ ਖੇਡ ਜਗਤ ਲਈ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਫੀਫਾ ਜਾਂ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਸੀਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਨਸਲਵਾਦ, ਪਖੰਡ ਅਤੇ ਦੋਹਰੇ ਮਾਪਦੰਡ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਐਲਾਨੀਆਂ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਸਾਮਰਾਜੀ ਹਕੀਕਤਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨਹੀਂ, ਇਹ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਫੀਫਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇਗੀ। ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਮਰਾਜ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਦਿਵਾਲੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਫੀਫਾ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰੂਪ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।