ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਇੱਕ “ਜਜ਼ਬਾ“ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। 1997 ਦੀ ‘ਬਾਰਡਰ’ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਜਜ਼ਬਾ ਸੀ। 29 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਉਣਾ ਅੱਗ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਪਰ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ “ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ“ ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਇਆ, ਸਗੋਂ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ‘ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਧਮਾਕਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੀ ਗੂੰਜ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੱਦ, ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਨਾਲ ‘ਬਾਰਡਰ 2’ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰਪੀਸ ਬਣਾਇਆ।
1. ਸ਼ੁਰੂਆਤ: “ਨਾਂਹ” ਤੋਂ “ਹਾਂ” ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ-
ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਬਾਰਡਰ 2’ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜੇ.ਪੀ. ਦੱਤਾ (ਝ।ਫ। ਧੁਟਟਅ) ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ, ਤਾਂ ਅਨੁਰਾਗ ਨੇ ਇੱਕ ਠੋਸ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ:
“ਮੈਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ (ਛਰੲਅਟਵਿੲ ਾਂਰੲੲਦੋਮ) ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੈੱਟ ‘ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਚੱਲੇਗੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।”
ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਮੰਨੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਅਨੁਰਾਗ ਨੇ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ।
2. ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ: “ਮੈਨੂੰ ੜਾਂਯ ਨਹੀਂ, ਅਸਲੀ ਧਮਾਕੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ”-
ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ (ਘਰੲੲਨ Sਚਰੲੲਨ) ‘ਤੇ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ।
ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ: ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਝਾਂਸੀ ਅਤੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੀ ਧੂੜ ਭਰੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਲਗਾਏ।
ਖ਼ਤਰਾ: ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਅੱਗ ਅਸਲੀ ਸਨ। 400-500 ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਅਤੇ ਚੱਲਦੇ ਟੈਂਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ। ਅਨੁਰਾਗ ਮੁਤਾਬਕ, “ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਅਸਲੀ ਪਸੀਨਾ ਅਤੇ ਡਰ ਦਿਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।“
3. ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਪੈਮਾਨਾ: ਤਿੰਨਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗਮ –
ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਰਫ਼ ਥਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਨੁਰਾਗ ਨੇ ‘ਬਾਰਡਰ 2’ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਰਮੀ, ਨੇਵੀ ਅਤੇ ਏਅਰ ਫੋਰਸਔਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਪਰੋਇਆ।
ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ: ਮੇਜਰ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ।
ਅਹਾਨ ਸ਼ੈੱਟੀ: ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਸੈੱਟ ਲਗਾਏ ਗਏ।
4. ਪੰਜਾਬੀ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਾਸਟਿੰਗ ਦਾ ਜਾਦੂ –
ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਰੂਹ ਇਸਦੀ ਕਾਸਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ ਦੀ ‘ਪਾਰਖੂ ਅੱਖ’ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ:
ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ (ਦੀ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਐਂਕਰ): ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ 2014 ਤੋਂ (‘ਪੰਜਾਬ 1984’ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ) ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਦਿਲਜੀਤ ਸਿਰਫ਼ ਹਸਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰੁਲਾਉਣਾ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਨਿਰਮਲ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਲਜੀਤ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇਖ ਕੇ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਅੱਖ ਸੁੱਕੀ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਵਰੁਣ ਧਵਨ (ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ): ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਟ੍ਰੋਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਨੁਰਾਗ ਨੇ ਉਦੋਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਫਿਲਮ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਣੀ ਪਵੇਗੀ।“ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆਔਵਰੁਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਮਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸਭ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
5. ਸਿੱਟਾ: ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ –
‘ਬਾਰਡਰ 2’ ਦੀ ਬੰਪਰ ਕਮਾਈ (ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ 200+ ਕਰੋੜ) ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿਣ ਦਾ ਢੰਗ ਜੇਕਰ ਸੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿਨੇਮਾ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਰਾਗ ਸਿੰਘ ਦਾ ‘ਜੱਟ ਐਂਡ ਜੂਲੀਅਤ’ ਦੀ ਹਾਸੇ-ਠੱਠੇ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ‘ਕੇਸਰੀ’ ਅਤੇ ਹੁਣ ‘ਬਾਰਡਰ 2’ ਦੇ ਜੰਗੀ ਮੈਦਾਨ ਤੱਕਔਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਹਨ। ਅੱਜ ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬ ਮਾਣ ਨਾਲ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੰਗੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ “ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਮੁੰਡਾ“ ਹੈ।